LearN@BSD - Elementarz użytkownika NetBSD
Wprowadzenie do Elementarza
Created - April 17, 2007 | Modified - Sep 26, 2007
P2O2 WWW Strona główna -> Elementarz użytkownika NetBSD -> Wprowadzenie do Elementarza
+------------------------------------------------------------------------------+
| Project: The LearN@BSD Project Newbie Primer |
| File name: README.lm |
| Title: Zaczynamy! |
| Version: 0.5.1 |
| Category: BSD Licenced |
| |
| Copyright (C) by Przemysław Pawełczyk Cracow, September 2007 |
| E-Mail: pp_o2@o2.pl |
| P2O2 WWW: http://pp.kv.net.pl |
+------------------------------------------------------------------------------+
+------------------------------------------------------------------------------+
| >>>>>>>>>>>>>>> Początek modułu README.lm <<<<<<<<<<<<<<< |
+------------------------------------------------------------------------------+
Praktycznie nie ma już na rynku systemów operacyjnych, które nie nadawałyby się
do użytku domowego. Wszystkie podsuwają użytkownikom do pracy i zabawy mniej lub
bardziej zaawansowane wygodne środowiska graficzne. Jedne robią to lepiej,
automatyzując prawie wszystkie czynności instalacyjne, inne pozostawiają ten
proces w gestii właściciela, uważając, że nie tylko lepiej wie czego oczekuje od
swego systemu, ale także posiada stosowną wiedzę.
Niestety, w świecie komputerów PC, gdzie liczbę kombinacji sprzętowych można
liczyć w milionach, stworzenie systemu, który rozpoznawałby wszystkie podzespoły
i przystosował je odpowiednio do wzajemnej efektywnej współpracy jest po prostu
niemożliwe. Jak uczy życie, nawet ładne i wygodne graficzne instalatory mogą
sprawić użytkownikom wiele problemów, podczas gdy systemy "surowe" i
"nieprzyjazne użytkownikom" i używające np. tekstowych plików konfiguracyjnych,
nie tylko umożliwiają uruchomienie systemu w kilka(naście) minut, ale dają
użytkownikom do rąk szerszy zakres opcji instalacyjnych. Na dodatek sprawiają
wiele przyjemności z samodzielnie wykonanego zadania.
Jednym z takich systemów, którego instalacja sprawia wrażenie skomplikowanej,
oczywiście ze względu na jego czysto uniksowe pochodzenie, jest NetBSD. Wrażenie
surowości potęguje brak graficznych instalatorów, tak powszechnych w linuksowych
dystrybucjach.
+----------------------------------------------------------+
| 1) Elementarz użytkownika NetBSD |
+----------------------------------------------------------+
LearN@BSD Newbie Primer, czyli "Elementarz użytkownika NetBSD" jest pierwszym z
trzech elementarzy użytkowników NetBSD. Publikowany jest w postaci plików
tekstowych umieszczonych na CD i WWW. Pragnieniem autora jest, aby w niedalekiej
przyszłości Elementarz został uzupełniony dwoma kolejnymi podręcznikami -
Elementarzem Technika NetBSD oraz Elementarzem Guru NetBSD. Ale to już osobna
historia.
Elementarz początkującego użytkownika NetBSD ma formę podobną do płatnego kursu.
Jednak zamiast siedzieć w sali i wykonywać polecenia wydawane przez instruktora,
uczy uruchamiać system po jego zainstalowaniu w zaciszu własnego mieszkania. Nie
ma nic bardziej zniechęcającego początkującego użytkownika niż wertowanie
dziesiątków internetowych przewodników, FAQów, czy podręczników systemowych.
Postanowiłem przenieść taki kurs do systemu i bliżej użytkownika.
LearN@BSD Newbie Primer jest kursem składającym się z szeregu jednostek
(modułów) lekcyjnych, których przerobienie doprowadzi świeżo zainstalowany
system do stanu używalności. Elementarz jest samowystarczalny, czyli nie wymaga
podłączenia komputera do sieci! Krążek LearN@BSD Newbie Primer CD składa się z
instalacyjnej wersji NetBSD 3.1, zestawu aplikacji i Elementarza. Konsole NetBSD
zostały wstępnie spolonizowane, gdyż użytkownik będzie ich używał do czasu
uruchomienia X Window System (od szóstego modułu lekcyjnego).
Elementarz napisany przystępnie i skierowany do wszystkich zainteresowanych
systemem NetBSD. W tym użytkowników systemów MS Windows i dystrybucji GNU/Linux,
którzy dopiero stawiają pierwsze kroki w systemach unixopodobnych.
+----------------------------------------------------------+
| 2) Kurs instalowania NetBSD |
+----------------------------------------------------------+
Istotną częścią Elementarza jest "Kurs instalowania NetBSD", który autor
umieścił na swoim WWW ([2p,10p] u dołu strony). Nie należy on do Elementarza i
jego modułów lekcyjnych. Jest zamkniętą całością, która opisuje zagadnienia
związane z instalowaniem systemu NetBSD. Jego znajomość nie jest konieczna do
korzystania z Elementarza. Dodajmy, że instalator NetBSD został przetłumaczony -
język polski instalatora można wybrać zaraz po jego uruchomieniu.
+----------------------------------------------------------+
| 3) Elementarz i jego moduły lekcyjne |
+----------------------------------------------------------+
Uczenie się systemu NetBSD za pomocą Elementarza jest najprostsze z możliwych.
Moduły lekcyjne czyta się w pierwszej konsoli za pomocą polecenia less, a w
kolejnej wykonuje polecenia. Elementarz jest tak opracowany, aby jak najszybciej
zacząć korzystać z Midnight Commandera i X Window System. Przeniesienie kursu do
środowiska graficznego wykorzystującego myszkę jest przemyślanym działaniem. Nie
można było nie wziąć pod uwagę przyzwyczajeń nabytych w innych systemach.
Proszę pamiętać, iż w typowej procedurze konfigurowania NetBSD, w której
instaluje się dodatkowe oprogramowanie, korzysta się nie z CD, a z systemowego
FTP, a to wymaga już dostępu do sieci na samym początku tego procesu. Aby nie
pisać dwóch Elementarzy, osobno dla opcji FTP i CD, lekcje podzielono na moduły.
Dzięki temu nauczanie NetBSD według dwóch różnych opcji będzie można było
ograniczyć do zmiany kolejności modułów lekcyjnych lub ich wymiany.
+----------------------------+
| UWAGA |
+----------------------------+
W obu opcjach zostały zachowane te same numery modułów lekcyjnych, aby lepiej
unaocznić zmianę ich kolejności. Kolejne numery są równocześnie identyfikatorami
modułów (lm01pl, lm02pl, lm03pl, itd).
+------------------+
| a) Opcja CD |
+------------------+
/root/README.lm - podmontowanie napędu CD-ROM do systemu
01) wstęp - szerszy opis Elementarza (ten plik)
02) dodanie nowego użytkownika (założenie konta) i uruchomienie jego sesji
03) uruchomienie podsystemu graficznego X Window System
04) zadeklarowanie zmiennej systemowej PKG_PATH (wskazującej katalog z
aplikacjami na CD)
05) zainstalowanie najważniejszych narzędzi: powłoki Bash i menadżera plików
Midnight Commandera,
06) skonfigurowanie X Window System
07) zmiana domyślnych ustawień X Window System
08) zadeklarowanie języka
09) dołączenie innych dysków (poprawienie pliku /etc/fstab i stworzenie nowych
katalogów)
10) doinstalowanie pozostałych aplikacji
11) skonfigurowanie nowych aplikacji
12) podłączenie do sieci
13) Konfigurowanie menedżera okien TWM
30) konfigurowanie wybranych parametrów systemu
31) montowanie dysków do systemu (podłączenie ich do systemu)
40) zainstalowanie pakietu lnbsd
41) skonfigurowanie pakietu lnbsd
+------------------+
| b) Opcja FTP |
+------------------+
/root/README.lm - podmontowanie napędu CD-ROM do systemu
01) wstęp - szerszy opis Elementarza (ten plik)
02) dodanie nowego użytkownika (założenie konta) i uruchomienie jego sesji
03) uruchomienie podsystemu graficznego X Window System
13) podłączenie do sieci
04) zadeklarowanie zmiennej systemowej PKG_PATH (wskazującej FTP z aplikacjami)
05) zainstalowanie najważniejszych narzędzi: powłoki Bash i menadżera plików
Midnight Commandera,
06) skonfigurowanie X Window System
07) zmiana domyślnych ustawień X Window System
08) zadeklarowanie języka
09) dołączenie innych dysków (poprawienie pliku /etc/fstab i stworzenie nowych
katalogów)
10) doinstalowanie pozostałych aplikacji
11) skonfigurowanie nowych aplikacji
13) Konfigurowanie menedżera okien TWM
30) konfigurowanie wybranych parametrów systemu
31) montowanie dysków do systemu (podłączenie ich do systemu)
40) zainstalowanie pakietu lnbsd
41) skonfigurowanie pakietu lnbsd
+--------------------------------------+
| Pomocnicze moduły lekcyjne |
+--------------------------------------+
21) sprawdzenie zmiennych systemowych
22) Midnight Commander w konsoli
23) polecenie sudo
24) pico i nano kurs edytora vi
25) polecenie ln
26) polecenie cat
+--------------------------------------+
| Zakończenie |
+--------------------------------------+
99) Gratulacje (plus prośba o komentarze)
+----------------------------------------------------------+
| 4) Konsola czy X Window System? |
+----------------------------------------------------------+
Lekcje zawarte na CD można także podzielić logicznie na dwie części - konsolową
i "X-ową". Innymi słowy na część pierwszą, odbywającą się jedynie w konsoli, a
więc środowisku tekstowym oraz drugą, korzystającą z systemu graficznego X
Window System (z myszką) i prostego menedżera okien TWM.
Parę słów wyjaśnienia wymaga pierwsza część. Elementarz przewiduje, że
użytkownik będzie pracował na dwóch konsolach. Pierwsza będzie mu służyła do
czytania modułów lekcyjnych, podczas gdy w drugiej będzie wykonywał wszystkie
opisane w nich operacje.
Przełączanie między konsolami odbywa się za pomocą równoczesnego naciśnięcia
trzech klawiszy [Ctrl-Alt-Fx], gdzie x oznacza numer konsoli. W przypadku NetBSD
x zawiera się w przedziale od 1 do 4, gdyż system udostępnia jedynie 4 konsole
plus 5 graficzną. Szerzej na ten temat w trakcie "procesu nauczania".
+----------------------------------------------------------+
| 5) Montujemy CD-ROM |
+----------------------------------------------------------+
Pierwszym zadaniem do wykonania jest podmontowanie napędu CD do systemu,
dokładniej do kartoteki /mnt (katalogi w Unixach nazywają się kartotekami), a
następnie przejście do podkartoteki z modułami lekcyjnymi, czyli /mnt/lm.
+--------------------------------------+
| a) Pierwsza konsola |
+--------------------------------------+
Z pewnością plik ten (README.lm) czytany jest w konsoli pierwszej, po wydaniu
polecenia
# less README.lm
"Less" jest poleceniem, które wyświetla plik na ekranie konsoli strona po
stronie. Przełączanie odbywa się klawiszem spacji (tylko jeden kierunek) lub
klawiszami kursora Up i Dn, albo PgDown (następna strona), PgUp (poprzednia
strona). Uwaga: nie we wszystkich komputerach. Czasem działają jedynie klawisze
kursora i spacji. Gdy u dołu ekranu pojawi się napis (END) oznacza to, że
osiągnięto koniec pliku. Przeglądarkę "less" opuszczamy naciskając klawisz Q.
+----------------------------+
| UWAGA |
+----------------------------+
Poleceń służących do przeglądania plików tekstowych w konsoli jest więcej.
# more lm01pl
# less lmo1pl
# cat lm01pl | less
# cat lm01pl | more
Jednak w naszym przypadku należy korzystać z polecenia "less". Tak się składa,
że program "less" widzi polskie znaki dopiero po nadaniu zmiennej systemowej
LESSCHARSET odpowiedniej wartości. W tym celu należy wydać polecenie:
# export LESSCHARSET=iso8859
Należy wpisać tylko to, co pokazano powyżej. Podanie iso8859-2 nic nie da!
Proszę zajrzeć do podręcznika systemowego:
# man less
Okazało się, że tylko "less" może poprawnie wyświetlać polskie znaki w
"spolonizowanej" konsoli NetBSD, przynajmniej na dwóch starych komputerach
autora.
+--------------------------------------+
| b) Druga konsola |
+--------------------------------------+
Polecenia systemowe będziemy wykonywać w osobnej konsoli, gdyż tak jest
wygodniej. Proszę nacisnąć teraz trzy klawisze na raz: [Ctrl-Alt-F2]. Druga
konsola powita nas napisem:
NetBSD/i386 ... (ttyE1)
login:
Jedynka w "ttyE1" oznacza drugą konsolę. Jak nietrudno zauważyć konsole liczone
są od zera (główna).
Logujemy się się jako root po raz drugi. Po podaniu hasła pojawią się napisy i
słynny znak podpowiedzi superużytkownika, czyli "#" (czyt. hasz).
Powracamy do pierwszej konsoli wpisując polecenie: [Ctrl-Alt-F1].
+--------------------------------------+
| c) Montowanie napędu CD |
+--------------------------------------+
Systemy unixowe są bezpieczne, gdyż wszelkie operacje wymagają zezwolenia. Także
dostęp do dodatkowych dysków, w tym płyt kompaktowych. Operacja "dołączająca"
nowy dysk do systemu zwie się montowaniem (ang. mount) i taką też nazwę ma
służące do tego celu polecenie systemowe - "mount".
NetBSD "widzi" napędy CD jako cd0a (lub cd0d). Znowu przenosimy się do drugiej
konsoli naciskając na raz trzy klawisze [Ctrl-Alt-F2] (to już ostatni raz, od
tej chwili umawiamy się, że każde wykonanie polecenia systemowego wymaga
przełączenia do drugiej konsoli, a potem powrotu do pierwszej, czyli do tekstu
Elementarza), wpisujemy polecenie:
# mount -t cd9660 -o ro /dev/cd0a /mnt
i naciskamy Enter.
Oznaczenia (warto sprawdzić samemu pisząc w konsoli lub terminalu: man mount):
-t określa system plikowy, -o opcje (r = read, o = only), /dev/cd0d to plik
obsługujący napędy CD (przypominam w Unixie wszystko jest plikiem!), /mnt jest
kartoteka, w której pojawi się zawartość podmontowanego CD.
+----------------------------+
| UWAGA |
+----------------------------+
Czasami podczas montowania pojawia się komunikat zawierający słowa "Device not
configured". Oznacza to, że napęd nie został podmontowany. Niestety, w celu
ponownego podmontowania należy jeszcze raz wpisać pełną sekwencję polecenia
mount. Jest to niewygodne ale innej rady nie ma. Dopiero zainstalowanie nowej
powłoki (ang. shell) zmieni nam tę sytuację (instalowanie powłoki Bash opisano w
piątym module lekcyjnym - lm05pl).
Teraz sprawdzimy (w kilku krokach, a nie w jednym, aby pokazać jak poruszać się
po systemie), czy polecenie zostało wykonane należycie (proszę uważnie czytać
komunikaty systemowe!). Proszę w drugiej konsoli wpisać:
# /
system przełączy się do kartoteki głównej. Po wykonaniu:
# cd /mnt
powinniśmy znaleźć się w katalogu głównym płyty CD. Gdyby montowanie się nie
udało, nie tylko pojawią się stosowne komunikaty, ale również dostęp do CD
będzie niemożliwy. Przekonamy się o tym wydając polecenie "listowania" katalogu:
# ls
Gdy zobaczymy coś w rodzaju
# ls
boot.catalog lm np_make_cd.sh pkgs pkgsrc
i386 lnbsd np_make_iso.sh src
#
będzie to znaczyło, że CD został podmontowany.
+--------------------------------------+
| d) Odmontowanie napędu CD |
+--------------------------------------+
Odmontowanie dysku jest jeszcze prostsze:
# umount /dev/cd0a
lub
# umount /mnt
+--------------------------------------+
| e) Przechodzimy do katalogu |
| z modułami lekcyjnymi |
+--------------------------------------+
Proszę wpisać (cd - change directory, zmień kartotekę)
# cd /mnt/lm
i dla pewności sprawdzić katalog bieżący (czyli ten, w którym jesteśmy) pisząc:
# pwd
/mnt/lm
a potem
# ls
+------------------------------------------------------------------------------+
| Koniec przygotowań do dalszej nauki Elementarza użytkownika NetBSD. |
+------------------------------------------------------------------------------+
+----------------------------------------------------------+
| 6) Kolejny plik do czytania: /mnt/lm/lm01pl |
+----------------------------------------------------------+
Możemy go odczytać na dwa sposoby. Przypominam, że w pierwszej konsoli jesteśmy
w kartotece /root.
+--------------------------------------+
| a) czytanie z kartoteki /root |
+--------------------------------------+
wydajemy polecenie:
# less /mnt/lm/lm01pl
lub
# cat /mnt/lm/lm01pl | less
Polecenie "cat plik" wypisuje zawartość pliku do standardowego wyjścia, czyli
ekranu konsoli. Znak pionowej kreski "|" przekieruje ten strumień danych do
kolejnego polecenia, tutaj more. Przełączanie kolejnych stron tekstu odbywa się
przez naciśnięcie klawisza spacji.
+--------------------------------------+
| b) czytanie z kartoteki /mnt/lm |
+--------------------------------------+
# cd /mnt/lm
# less lm01pl
+----------------------------------------------------------+
| 7) Odsyłacze - gdzie szukać pomocy |
+----------------------------------------------------------+
+--------------------------------------+
| a) W języku polskim |
+--------------------------------------+
1p.) Forum NetBSD na BSDGuru.org (polski serwis)
http://www.bsdguru.org/dyskusja/index.php?c=5
2p.) Kurs instalowania NetBSD
http://pp.kv.net.pl/np.pl/nppl_guide01.html
3p.) Przewodnik NetBSD
http://www.netbsd.pl/backup/doc/the_netbsd_guide/htdocs/guide/pl/
4p.) NetBSD WWW w języku polskim
http://www.netbsd.org/pl/
5p.) WWW polskich użytkowników NetBSD
http://netbsd.pl/
6p.) JakiLinux.org - wprowadzenie do NetBSD
http://jakilinux.org/bsd/netbsd/
7p.) Wikipedia.pl: NetBSD
http://pl.wikipedia.org/wiki/NetBSD
8p.) Szybkie wprowadzenie do NetBSD
http://manta.univ.gda.pl/~jkutzman/netbsd/quickstart.html
9p.) Unix - Kurs Podstawowy (autor p. Tadeusz Kędzierski)
http://www.bsdguru.org/index.php?f=1040006
10p.) Przemysław Pawełczyk - P2O2 WWW
http://pp.kv.net.pl
11p.) BASH, programowanie w powłoce
http://pp.kv.net.pl/dlowad/prog/prog_bash.pdf
+--------------------------------------+
| b) W języku angielskim |
+--------------------------------------+
1e.) The NetBSD Project
http://www.netbsd.org/
2e.) The NetBSD Wiki
http://wiki.netbsd.se/index.php/Main_Page
3e.) PolishLinux.org: NetBSD
http://polishlinux.org/bsd/netbsd/
4e.) Wikipedia.en: NetBSD
http://en.wikipedia.org/wiki/NetBSD
5e.) The NetBSd Guide: Installation
http://www.netbsd.org/guide/en/chap-inst.html
6e.) The NetBSD Guide: Example installation
http://www.netbsd.org/guide/en/chap-exinst.htm
7e.) The NetBSD Guide: Second Boot
http://www.netbsd.org/guide/en/chap-2boot.html
+------------------------------------------------------------------------------+
| >>>>>>>>>>>>>>> Koniec modułu README.lm <<<<<<<<<<<<<<< |
+------------------------------------------------------------------------------+
|